Strefa wiedzy

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2025 r. sygn. akt P 10/16 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż wykładnia przepisów kodeksu cywilnego (art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c.) w sposób, który umożliwia nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie przepisów dotyczących służebności przesyłu, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu są niezgodne z Konstytucją.

Podwykonawcy bardzo często nie zdają sobie sprawy z uprawnień, które przysługują im w trakcie wykonywania robót budowlanych, celem zabezpieczenia wypłaty należnego wynagrodzenia. Jednym z nich jest możliwość samodzielnego zgłoszenia się przez podwykonawcę do inwestora (z pominięciem wykonawcy), co – po spełnieniu określonych przesłanek – pozwala podwykonawcom szerzej zabezpieczyć swój interes. Skuteczne zgłoszenie zakresu robót przez podwykonawcę bezpośrednio do inwestora, prowadzi do powstania odpowiedzialności solidarnej inwestora wraz z wykonawcą za zapłatę należnego podwykonawcy wynagrodzenia.

W branży budowlanej, gdzie każda umowa to nowa przygoda, historia niestety często się powtarza: wielki projekt, ambitny plan, a na końcu – zaległe płatności. Wystarczy wyobrazić sobie ekipę budowlaną, która miesiącami dopracowuje każdy szczegół, a po zakończeniu lub, co gorsza, w trakcie wykonywania prac spotyka się z brakiem płatności czy unikaniem kontaktu ze strony wykonawcy lub inwestora. W takiej sytuacji znajduje się spora część podmiotów działających w branży budowlanej.

Na budowach, w trakcie których wykonawca korzysta z usług podwykonawców, nierzadko pojawia się problem z zapłatą należnego podwykonawcy wynagrodzenia przez wykonawcę (generalnego wykonawcę). Nie każdy podwykonawca jest przy tym świadomy, że istnieje możliwość dochodzenia zapłaty również bezpośrednio od samego inwestora.

Decyzja administracyjna o pozwoleniu na budowę może zostać uznana za nieważną, jeżeli wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Co zatem w sytuacji, gdy inwestycja, dla której zostało wydane pozwolenie na budowę, jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?

Od 3 czerwca obowiązuje nowelizacja ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy Prawo budowlane (Dz.U.2023. poz. 967). Wprowadzone zmiany potocznie nazywane są jako „lex silos”, z uwagi na główny kierunek wprowadzonych ułatwień. Obecnie rolnicy (chociaż nie tylko oni) mogą stawiać niektóre budynki gospodarcze bez konieczności pozwolenia na budowę, a w przypadku niektórych inwestycji również bez zgłoszenia robót.

Instalacja urządzeń umożliwiających monitoring nieruchomości, również prywatnych, zyskuje na popularności. Przepisy prawa nie regulują wprost zagadnień związanych z utrwalaniem obrazu budynków i jej okolicy, jednak z całą pewnością nie można twierdzić, iż zagadnienie to pozostaje poza kontrolą ustawodawcy.

Projekt ustawy o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe (druk numer 3096) wpłynął do Sejmu 23 marca 2023 roku. Prace nad nowymi rozwiązaniami prawnymi trwają. Dotyczą one wsparcia udzielanego przez państwo w zakresie systematycznego oszczędzania na cele mieszkaniowe oraz wprowadzenia okresowych dopłat do rat spłaty kredytów hipotecznych udzielanych na zakup pierwszego mieszkania.