Osobiste Konta Inwestycyjne od 2027 r. – nowe zasady opodatkowania inwestycji
Od 1 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać przepisy dotyczące Osobistych Kont Inwestycyjnych (OKI). Nowe rozwiązanie ma zachęcić osoby fizyczne do oszczędzania i inwestowania poprzez wprowadzenie preferencyjnych zasad opodatkowania.
Najważniejszą zmianą będzie wyłączenie z PIT przychodów i dochodów osiąganych z aktywów zgromadzonych na OKI. Jednocześnie po przekroczeniu określonych limitów może pojawić się nowe obciążenie – podatek od wartości aktywów.
OKI– podstawowe założenia
OKI będzie dobrowolnym kontem przeznaczonym do oszczędzania i inwestowania. W zależności od instytucji finansowej w jego ramach będzie można gromadzić m.in. środki pieniężne, akcje, obligacje oraz inne instrumenty finansowe. Jedna osoba będzie mogła posiadać więcej niż jedno OKI.
Istotną cechą nowego rozwiązania będzie swoboda dysponowania zgromadzonymi środkami. Korzystanie z preferencji podatkowych nie będzie uzależnione od osiągnięcia określonego wieku, a podatnik będzie mógł dokonywać zarówno wpłat, jak i wypłat.
Dochody z OKI poza PIT
Przychody i dochody osiągane z aktywów OKI zostaną wyłączone z zakresu ustawy o PIT. Rozwiązanie to przewiduje ustawa o osobistych kontach inwestycyjnych, która wprowadzi do art. 2 ust. 1 ustawy o PIT nowy pkt 10 obejmujący przychody i dochody osiągnięte z aktywów OKI. Dotyczy to m.in. zysków ze sprzedaży instrumentów finansowych, odsetek oraz dywidend z akcji zgromadzonych na koncie.
Co ważne, ustawa nie przewiduje kwotowego limitu dochodu korzystającego z tego wyłączenia. Ani wysokość osiągniętego dochodu, ani wartość portfela przekraczająca 100 tys. zł nie spowodują więc powrotu do 19-procentowego PIT od dochodów osiąganych w ramach OKI. Przy inwestycjach zagranicznych trzeba jednak pamiętać, że wyłączenie z PIT w Polsce nie wyklucza poboru podatku u źródła w państwie, z którego pochodzi dywidenda.
Wyłączenie ma również znaczenie dla daniny solidarnościowej. Dochody z aktywów OKI nie zwiększą podstawy jej obliczenia. Korzyść ta może być szczególnie istotna przy zyskach ze sprzedaży akcji, które poza OKI mogą być uwzględniane przy ustalaniu 4-procentowej daniny. Dywidendy i odsetki opodatkowane poza OKI na zasadach art. 30a ustawy o PIT już obecnie nie wchodzą do jej podstawy.
Zwolnienie do 100 tys. zł
Kwoty 100 tys. zł nie należy utożsamiać z limitem wpłat na OKI ani z maksymalną wartością portfela. Jest to limit zwolnienia z podatku od wartości aktywów, ustalany z uwzględnieniem ich średniej wartości w roku podatkowym.
Łączne zwolnienie może objąć aktywa o średniej wartości do 100 tys. zł. W tej kwocie dla części oszczędnościowej, obejmującej m.in. środki na rachunkach bankowych i skarbowe obligacje oszczędnościowe, przewidziano ograniczenie do 25 tys. zł. Limity te dotyczą wszystkich OKI danej osoby łącznie.
Nie każde aktywo, które można zgromadzić na OKI, korzysta jednak ze zwolnienia. Przykładowo nie obejmie ono akcji spółki, której kapitał zakładowy jest denominowany w obcej walucie. Wartość takich aktywów może więc podlegać opodatkowaniu również wtedy, gdy cały portfel jest wart mniej niż 100 tys. zł.
Przekroczenie limitów zwolnienia lub posiadanie aktywów, których zwolnienie nie obejmuje, nie będzie oznaczało do opodatkowania na zasadach wynikających z ustawy o PIT. Może natomiast oznaczać obowiązek zapłaty podatku od wartości tych aktywów. Od 2030 r. kwoty zwolnienia będą podlegały corocznej waloryzacji.
Podatek od wartości aktywów
W 2027 r. stawka podatku od wartości aktywów wyniesie 0,85%.
Od 2028 r. będzie ona ustalana na podstawie stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października roku poprzedzającego dany rok podatkowy. Stawka podatku będzie odpowiadała 19% tej stopy, przy czym nie będzie mogła być niższa niż 0,1%.
Dla 2028 r. znaczenie będzie więc miała stopa referencyjna obowiązująca 31 października 2027 r. Gdyby wynosiła wówczas 3,75%, stawka podatku od wartości aktywów wyniosłaby 0,71%.
Podatek nie będzie ustalany wyłącznie na podstawie wartości portfela na koniec roku. Podstawę jego obliczenia będzie stanowiła suma średnich wartości aktywów zgromadzonych na wszystkich OKI podatnika, ustalana według zasad określonych w ustawie.
Kiedy OKI może być mniej korzystne?
Podstawową różnicą między OKI a inwestowaniem na zwykłym rachunku będzie sposób ustalania obciążenia podatkowego. W przypadku OKI po przekroczeniu zakresu zwolnienia znaczenie będzie miała wartość posiadanych aktywów, a nie wyłącznie wysokość osiągniętego dochodu.
Wraz ze wzrostem rentowności inwestycji coraz większego znaczenia nabiera brak opodatkowania dochodu osiągniętego w ramach OKI.
Jednocześnie podatek od wartości aktywów może wystąpić również wtedy, gdy inwestycje nie przyniosą zysku. Na zwykłym rachunku brak dochodu albo poniesienie straty co do zasady oznacza brak podatku od dochodów kapitałowych. W przypadku OKI podatek od wartości aktywów może pozostać należny, jeżeli wartość portfela przekracza zakres ustawowego zwolnienia.
Ma to znaczenie również przy strategii długoterminowego utrzymywania aktywów. Na zwykłym rachunku sam wzrost ich wartości bez sprzedaży zasadniczo nie powoduje powstania podatku dochodowego. W przypadku OKI wzrost wartości portfela może natomiast wpłynąć na wysokość podatku od aktywów.
Podsumowanie
OKI wprowadzi od 2027 r. istotnie odmienny model opodatkowania inwestycji. Dochody osiągane w ramach konta pozostaną poza PIT niezależnie od ich wysokości i nie będą zwiększały podstawy daniny solidarnościowej. Jednocześnie przy większych portfelach może pojawić się coroczne obciążenie uzależnione od wartości aktywów, które może wystąpić także przy słabym wyniku inwestycyjnym.
Nowe rozwiązanie może więc oferować istotne korzyści podatkowe, ale nie będzie automatycznie korzystniejsze w każdej sytuacji. Ocena atrakcyjności OKI będzie zależała zarówno od wartości i struktury portfela, jak i od przyjętej strategii inwestycyjnej oraz osiąganych wyników.
bio: Szymon Seweryn