Korzystanie ze świadczeń macierzyńskich nie przesądza o fikcyjności działalności gospodarczej

Sąd Najwyższy uznał, że samo zadeklarowanie maksymalnej podstawy wymiaru składek przed skorzystaniem ze świadczeń związanych z macierzyństwem nie oznacza, że prowadzona działalność gospodarcza jest pozorna. Jeżeli działalność była rzeczywiście wykonywana, przedsiębiorczyni zachowuje tytuł do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Sprawa dotyczyła ubezpieczonej, która prowadziła działalność gospodarczą i jednocześnie pozostawała zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Przed skorzystaniem z zasiłku zadeklarowała maksymalną podstawę wymiaru składek i odprowadzała je w podwyższonej wysokości. ZUS zakwestionował tytuł do ubezpieczeń społecznych, uznając działalność za pozorną i służącą przede wszystkim uzyskaniu wysokich świadczeń z ubezpieczenia. Stanowisko organu podzieliły sądy obu instancji.

SN uznał jednak odmiennie i wskazał, że każda sprawa wymaga odrębnej analizy. Niedopuszczalne jest automatyczne utożsamianie sytuacji przedsiębiorcy z innymi przypadkami, w których dochodziło do nadużyć – między innymi polegających na krótkotrwałym prowadzeniu działalności wyłącznie w celu uzyskania wysokich świadczeń.

Wyrok potwierdza, że samo korzystanie z ochrony ubezpieczeniowej w okresie ciąży lub macierzyństwa, przy uprzednim zadeklarowaniu wysokiej podstawy wymiaru składek, nie przesądza automatycznie o pozorności działalności gospodarczej, jeżeli działalność była faktycznie prowadzona.

Wyrok Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2026 r., sygn. akt II USKP 475/26.