Sztuczna inteligencja pod kontrolą. Polska uruchamia system nadzoru nad AI uruchamia system nadzoru

27 lipca 2026 r. w Dzienniku Ustaw została opublikowana ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji [1]. Ustawa określa, jak będzie wyglądać w Polsce nadzór nad przestrzeganiem unijnego AI Act oraz jakie organy będą kontrolować zgodność systemów AI z przepisami.

Co i od kiedy wprowadza ustawa?

W praktyce ustawa nie wprowadza zupełnie nowych obowiązków dotyczących korzystania ze sztucznej inteligencji. Te wynikają przede wszystkim z unijnego AI Act. Natomiast, co istotne, polski akt wprowadza krajowe ramy nadzoru, procedury kontroli, system kar oraz nowy organ odpowiedzialny za egzekwowanie przepisów. Będzie nim Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji.

Ustawa co do zasady wejdzie w życie po 14 dniach od jej ogłoszenia, czyli 11 sierpnia 2026 r. Wyjątkiem jest przepis dotyczący organizacji nowego organu nadzorczego, który wszedł w życie już następnego dnia po publikacji, oraz część regulacji dotyczących opinii indywidualnych, kontroli, postępowań administracyjnych, kar i zmian w innych ustawach, które zaczną obowiązywać po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 28 października 2026 r.

Obszary uregulowane

Szczególnie istotne są następujące obszary uregulowane w nowej ustawie:

• Utworzenie krajowego organu nadzoru nad AI

Ustawa powołuje Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która będzie pełnić funkcję organu nadzoru rynku w zakresie systemów AI. To właśnie ona będzie odpowiadać za kontrole, wydawanie decyzji, prowadzenie postępowań oraz nakładanie kar za naruszenie AI Act.

• Zasady kontroli przedsiębiorców

Komisja uzyskuje uprawnienia do prowadzenia kontroli podmiotów wykorzystujących lub dostarczających systemy AI. W toku kontroli będzie mogła żądać dokumentów, danych, wyjaśnień, dostępu do systemów informatycznych, korespondencji elektronicznej oraz dokumentacji związanej z funkcjonowaniem systemów AI.

• Postępowania w sprawach naruszeń AI Act

Ustawa określa procedurę prowadzenia postępowań dotyczących naruszeń AI Act i krajowych przepisów. Komisja może wydawać ostrzeżenia, decyzje nakazujące usunięcie naruszeń, a w określonych przypadkach także nakazywać zaprzestanie używania systemu AI lub jego wycofanie z rynku.

• System kar administracyjnych

Ustawa przewiduje mechanizm nakładania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie obowiązków wynikających z AI Act. Wysokość kar ma być ustalana zgodnie z zasadami określonymi w rozdziale XII AI Act.

• Możliwość składania skarg na systemy AI

Osoby fizyczne, przedsiębiorcy i inne podmioty będą mogli składać do Komisji skargi dotyczące systemów AI, jeżeli uznają, że doszło do naruszenia przepisów. Komisja będzie zobowiązana do ich rozpatrzenia.

• Opinie indywidualne dla przedsiębiorców

Nowością jest możliwość uzyskania od Komisji opinii indywidualnej, która pozwoli przedsiębiorcy uzyskać stanowisko organu w konkretnej sprawie dotyczącej stosowania AI Act lub ustawy.

• Piaskownice regulacyjne (AI Sandbox)

Ustawa tworzy podstawy prawne dla funkcjonowania tzw. piaskownic regulacyjnych, czyli kontrolowanych środowisk testowych umożliwiających rozwijanie i testowanie innowacyjnych rozwiązań AI pod nadzorem regulatora. Szczególne preferencje przewidziano dla MŚP i startupów.

• Wsparcie dla innowacji i rozwoju AI

Przepisy przewidują działania wspierające rozwój sztucznej inteligencji, w tym tworzenie rekomendacji dobrych praktyk, programów wsparcia, finansowania badań oraz projektów związanych z AI.  

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

Dla przedsiębiorców oznacza to, że Polska zakończyła właśnie budowę krajowego systemu nadzoru nad sztuczną inteligencją. W najbliższych miesiącach warto zweryfikować, czy wykorzystywane w firmie narzędzia AI są zgodne z wymogami AI Act, ponieważ od jesieni organ nadzorczy będzie mógł prowadzić kontrole i stosować środki przewidziane zarówno w unijnych, jak i krajowych przepisach.

To kolejny ważny krok w wdrażaniu AI Act w Polsce. Przypomnijmy, że od 2 sierpnia 2026 r. zaczęła obowiązywać część przepisów unijnych dotyczących m.in. obowiązków transparentności dla niektórych systemów AI oraz modeli ogólnego przeznaczenia.

---

[1] Dziennik Ustaw 2026 r. poz. 1003

bio: Beata Dyrda