Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI)

Unijny Akt w sprawie Sztucznej Inteligencji (AI Act)[1] to kompleksowa regulacja dotycząca rozwoju, wdrażania i stosowania systemów AI. Co istotne przepisy AI Act obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, w tym w Polsce – bez potrzeby implementowania ich do krajowych ustaw.

Jednocześnie bezpośrednie stosowanie AI Act nie oznacza, że państwa członkowskie są „zwolnione” z działań legislacyjnych. Wręcz przeciwnie – Unia pozostawiła krajom swobodę (i odpowiedzialność) w zakresie organizacji nadzoru, procedur kontrolnych i egzekwowania sankcji. W Polsce odpowiedzią na ten obowiązek ma być projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji z 20 marca 2026 r., który zakłada powołanie nowego organu nadzoru rynku AI – Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).

Projekt zakłada, że Komisja będzie zajmować się nie tylko egzekucją prawa, ale również kompleksową obsługą całego ekosystemu regulacyjnego AI. Do jej zadań mają należeć m.in. przyjmowanie i rozpatrywanie skarg, prowadzenie kontroli, wszczynanie postępowań w sprawach naruszeń, wydawanie decyzji administracyjnych oraz podejmowanie działań wspierających rozwój systemów sztucznej inteligencji, takich jak piaskownice regulacyjne czy inicjatywy edukacyjne.

Komisji ta będzie uprawniona do egzekwowania przepisów AI Act. W praktyce oznacza to możliwość stosowania:

Kar pieniężnych

• do 35 mln euro lub do 7% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego przedsiębiorstwa (w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa) – za stosowanie zakazanych praktyk AI (np. systemów manipulujących zachowaniem ludzi, masowego nadzoru biometrycznego, stosowanie social scoringu),
• do 15 mln euro lub do 3% rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa – za naruszenie obowiązków dostawców, importerów, dystrybutorów, podmiotów stosujących czy jednostek notyfikowanych,
• do 7,5 mln euro lub do 1% całkowitego rocznego obrotu – za przekazywanie organom nieprawidłowych, niekompletnych lub wprowadzających w błąd informacji.

Ostrzeżeń

Środków niepieniężnych np. nakaz zaprzestania działań naruszających prawo, ograniczenie działalności operacyjnej, cofnięcie zezwoleń lub licencji, czasowe zawieszenie działalności czy też obowiązek wdrożenia środków naprawczych.

Środkiem zaskarżenia od decyzji KRiBSI będzie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów.

Jednocześnie projekt ustawy – poprzez takie instrumenty jak piaskownice regulacyjne czy preferencje dla MŚP – pokazuje, że celem nie jest wyłącznie karanie, ale również stworzenie warunków do bezpiecznego rozwoju innowacji. Nowy organ ma być nie tylko strażnikiem przepisów, lecz także instytucją dialogu między technologią a prawem.

Dla przedsiębiorców oznacza to potrzebę wcześniejszego i bardziej świadomego podejścia do compliance w obszarze AI – nie tylko po to, by ograniczyć ryzyka regulacyjne, ale także po to, by w bezpieczny sposób rozwijać i testować nowe rozwiązania w ramach dopuszczonych przez prawo mechanizmów. Dla regulatora jest to niewątpliwie wyzwanie kompetencyjne, a dla rynku – nowy etap, w którym sztuczna inteligencja przestaje być wyłącznie zagadnieniem technologicznym, a staje się pełnoprawnym obszarem regulacyjnym, wymagającym zaplanowanych i przemyślanych decyzji prawnych już na wczesnym etapie projektów.

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji)