Czy fundacja rodzinna może inwestować w ETF-y?
Jednym z podstawowych celów fundacji rodzinnej jest gromadzenie, ochrona i pomnażanie majątku z myślą o fundatorach oraz przyszłych pokoleniach będących jej beneficjentami. Jednocześnie dynamiczny rozwój rynków kapitałowych i pojawianie się nowych instrumentów finansowych sprawiają, że coraz więcej fundatorów rozważa, czy majątek fundacji powinien być lokowany wyłącznie w udziały spółek rodzinnych, nieruchomości lub lokaty bankowe, czy też może być inwestowany również w nowoczesne instrumenty finansowe.
Od kilku lat szczególnym zainteresowaniem cieszą się fundusze ETF (Exchange Traded Funds), które umożliwiają łatwe uzyskanie ekspozycji na światowe indeksy giełdowe, obligacje, surowce oraz wybrane sektory gospodarki.
Na tym tle powstaje jednak pytanie, czy fundacja rodzinna może inwestować w ETF-y, zachowując jednocześnie prawo do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych.
Charakterystyka ETF-ów, ETC i ETN
ETF-y (Exchange Traded Funds) są specyficznymi funduszami notowanymi na giełdzie, których jednostki można nabywać i zbywać w sposób zbliżony do akcji. Ich celem jest najczęściej odwzorowanie zachowania określonego indeksu, koszyka aktywów, obligacji, surowców albo wybranego sektora gospodarki.
Zbliżoną funkcję inwestycyjną pełnią ETC (Exchange Traded Commodities), zapewniające ekspozycję przede wszystkim na towary lub surowce, oraz ETN (Exchange Traded Notes), będące instrumentami dłużnymi, których wartość jest powiązana z określonym indeksem lub aktywem bazowym.
Zakres dozwolonej działalności fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej (Dz. U. 2023 r. poz. 326).
Z perspektywy inwestycji na rynku kapitałowym szczególne znaczenie mają przepisy dopuszczające przystępowanie do funduszy inwestycyjnych oraz podmiotów o podobnym charakterze, a także uczestnictwo w nich, jak również nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz praw o podobnym charakterze. Katalog ten ma charakter zamknięty, dlatego ocena konkretnej inwestycji wymaga każdorazowo przyporządkowania jej do jednej z ustawowych kategorii.
Znaczenie konstrukcji instrumentu
Sama nazwa handlowa produktu nie rozstrzyga o jego kwalifikacji na gruncie ustawy o fundacji rodzinnej. ETF może przyjmować postać funduszu, którego jednostki uczestnictwa albo akcje są notowane na rynku, natomiast ETC i ETN mogą być konstruowane jako papiery wartościowe, instrumenty dłużne, instrumenty pochodne albo prawa o podobnym charakterze. Z tego względu przed nabyciem danego produktu należy ustalić w szczególności jego formę prawną, status emitenta, rodzaj prawa nabywanego przez inwestora, rynek notowań oraz zasady wykupu i rozliczenia.
Stanowisko organów podatkowych
W interpretacji indywidualnej z 12 lutego 2026 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.703.2025.2.KS, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej analizował nabywanie, posiadanie oraz zbywanie jednostek uczestnictwa lub akcji funduszy ETF, a także produktów ETP, w tym ETN i ETC. Organ przyporządkował te instrumenty do przewidzianego w ustawie o fundacji rodzinnej zakresu działalności obejmującego nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz praw o podobnym charakterze.
Zwrócił również uwagę, że o kwalifikacji decyduje forma prawna nabywanego instrumentu, dlatego okoliczność, że aktywem bazowym ETF-u była kryptowaluta, nie zmieniała jego kwalifikacji jako papieru wartościowego.
Podsumowanie
Fundacja rodzinna może inwestować w ETF-y, jeżeli nabywane instrumenty stanowią tytuły uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym lub podmiocie o podobnym charakterze albo mieszczą się w kategorii papierów wartościowych, instrumentów pochodnych bądź praw o podobnym charakterze. W takim przypadku dochody z ich posiadania i zbycia mogą korzystać ze zwolnienia z CIT właściwego dla fundacji rodzinnej. Analogiczna ocena może dotyczyć ETC i ETN, jednak nie wynika ona automatycznie z nazwy produktu i wymaga sprawdzenia jego dokumentacji prawnej. Przed dokonaniem inwestycji zasadne jest zatem zweryfikowanie konstrukcji konkretnego instrumentu, a przy produktach nietypowych lub budzących wątpliwości – rozważenie uzyskania interpretacji indywidualnej.