Przewiń niżej

Rewitalizacja obszarów zdegradowanych

Magdalena Hajduk

Pojęcie rewitalizacji zostało wprowadzone do polskiego porządku prawnego w 2015 roku. Głównym założeniem rewitalizacji, która jest szerokim działaniem, ukierunkowanym przede wszystkim na poprawę sytuacji społecznej mieszkańców zdegradowanego obszaru, jest przezwyciężanie problemów społecznych.

 

Rewitalizacja według ustawy

Definicja rewitalizacji zgodnie z ustawą z dnia 09 października 2015 r. o rewitalizacji, wskazuje, że jest to proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych, prowadzony w sposób kompleksowy, poprzez zintegrowane działania na rzecz lokalnej społeczności, przestrzeni i gospodarki, skoncentrowany terytorialnie, prowadzony przez interesariuszy rewitalizacji na podstawie gminnego programu rewitalizacji.

Zgodnie z ustawą o rewitalizacji, warunkiem uznania obszaru za zdegradowany jest zaistnienie negatywnych zjawisk społecznych, a ponadto jednoczesne występowanie innego wymienionego w ustawie negatywnego zjawiska, w postaci między innym: niskiego stopnia przedsiębiorczości, słabej kondycji lokalnych przedsiębiorstw, przekroczenia standardów jakości środowiska, obecności odpadów stwarzających zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi lub stanu środowiska, braku dostępu do podstawowych usług lub ich niskiej jakości, złego stanu technicznego infrastruktury czy degradacji stanu technicznego obiektów budowlanych.

Długotrwały, bo aż 9-letni proces rewitalizacji na Śląsku objął rynek w Bytomiu. Projekt ten pochłonął blisko 18 milionów złotych. Przeprowadzono gruntowną modernizację nie tylko płyty rynku, ale również budynków otaczających go. Wykonano kompleksowe prace elewacyjne oraz konstrukcyjne, w tym usunięto szkody górnicze, przeprowadzono także kompleksowe prace dekarsko-blacharskie i instalacyjne oraz docieplono fragmenty budynków.

Projekt rewitalizacji o wartości ponad 24 milionów euro z sukcesem zrealizowało również Miasto Gliwice. Na terenach po zlikwidowanej Kopalni Węgla Kamiennego "Gliwice" powstał inkubator przedsiębiorczości, strefa aktywności gospodarczej oraz regionalny ośrodek kształcenia obejmujący między innymi Gliwicką Wyższą Szkołę Przedsiębiorczości oraz Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych. Bezpośrednim efektem przedsięwzięcia była rekultywacja i zagospodarowanie terenów pokopalnianych o powierzchni 15,86 ha. W ramach kompleksu uzbrojono również działki inwestycyjne dla podmiotów zainteresowanych bezpośrednimi inwestycjami na tym terenie.

Przygotowanie, koordynowanie i tworzenie warunków do prowadzenia rewitalizacji, a także jej prowadzenie w zakresie właściwości gminy, stanowią jej zadania własne. Gminny program rewitalizacji przyjmuje w drodze uchwały - rada gminy. Obejmuje on wyznaczony obszar rewitalizacji.

 

Partycypacja społeczna

W przeciwieństwie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gminny program rewitalizacji nie stanowi aktu prawa miejscowego, w związku z czym jego ustalenia nie mogą być podważane przez mieszkańców gminy. Niemniej, bardzo ważnym elementem planowania działań w zakresie rewitalizacji na poziomie gminy jest tak zwana partycypacja społeczna. Partycypacja społeczna obejmuje przygotowanie, prowadzenie i ocenę rewitalizacji w sposób zapewniający aktywny udział interesariuszy, w tym poprzez uczestnictwo w konsultacjach społecznych oraz w pracach Komitetu Rewitalizacji, będącego swoistym forum współpracy i dialogu interesariuszy z organami gminy.

Obecnie jesteśmy świadkami tworzenia się społeczeństwa silnie zainteresowanego tym, co znajduje się w ich otoczeniu. Mowa tutaj głównie o młodym pokoleniu, które nie zdążyło „przywyknąć” do wszechobecnego braku estetyki w przestrzeni publicznej, co bez wątpienia było jedną z immanentnych cech poprzedniego ustroju. Konieczność partycypacyjnego przygotowywania projektów rewitalizacyjnych stanowi jedną z głównych zasad ustawy o rewitalizacji, procedury partycypacyjne stają się więc stałym elementem realizacji polityk rewitalizacyjnych.

Wspomniani wyżej interesariusze to, w rozumieniu ustawy, w szczególności podmioty sektora publicznego (organy władzy publicznej, jednostki samorządu terytorialnego, podmioty realizujące uprawnienia Skarbu Państwa) oraz podmioty spoza sektora publicznego (np. spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, towarzystwa budownictwa społecznego, przedsiębiorcy, inwestorzy, deweloperzy, organizacje pozarządowe, ruchy miejskie, grupy nieformalne, mieszkańcy). Zakres przedmiotowy tego pojęcia jest niezwykle szeroki, na tyle szeroki, że w praktyce interesariuszem może być każdy.

 

Działania rewitalizacyjne

W drodze rewitalizacji powinny ulegać zmniejszeniu niekorzystne zjawiska występujące na obszarze gminy, który to obszar docelowo ma przestać być obszarem zdegradowanym. Polityka rewitalizacyjna obejmować może różne sfery działań.

  • Potrzeby mieszkańców - działanie gminy w tym obszarze powinno rozwiązywać takie problemy, jak ubóstwo, bezrobocie, zdegradowane mieszkalnictwo, ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej i edukacji, czy też przestępczość.
  • Wykorzystanie możliwości, które stwarza określony obszar w mieście - mowa tutaj przede wszystkim o pobudzaniu aktywności inwestycyjnej oraz zachęcaniu przedsiębiorców do wykorzystywana obszarów objętych rewitalizacją. Ożywienie w tej sferze może zapewnić lokalnej społeczności napływ środków oraz wzbogacić gminny budżet.
  • Przekształcenia urbanistyczne – w naszym kraju częstym zjawiskiem jest rozproszona zabudowa, utrudniająca właściwe wykorzystanie dużych terenów. Brak odpowiedniej infrastruktury technicznej, niefunkcjonalność przestrzeni publicznej, są jednymi z głównych problemów wielu gmin w Polsce. Działania rewitalizacyjne mogą zatem być ukierunkowane na minimalizowanie negatywnych skutków opisanych zjawisk.

 

Wymienić tutaj możemy chociażby katowicki Nikiszowiec - osiedle robotnicze wybudowane z początkiem XX wieku, a w szczególności rewitalizację budynku dawnej pralni z maglem, w wyniku której uruchomiony został Odział Muzeum Historii Katowic - Dział Etnologii Miasta.

 

Kategoria: Prawo nieruchomości

Szukaj
w Strefie Wiedzy

IP Blog Spółki z Górnej Półki Procesowy.pl

 

W celu poprawienia jakości świadczonych usług na naszej stronie wykorzystujemy pliki cookies. To całkowicie bezpieczne dla Ciebie i Twoich danych. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, prosimy, zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Zamknij