Przewiń niżej

Co grozi pracodawcy za nieudzielenie zaległego urlopu wypoczynkowego?

Agata Majewska

30 września to data graniczna, do której pracodawcy mają obowiązek udzielenia swoim pracownikom niewykorzystanego dotąd urlopu wypoczynkowego. Dotyczy to urlopu, do którego pracownik nabył prawo w roku minionym, a którego nie wykorzystał w całości do dnia 30 września roku następnego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu Pracy, wymiar urlopu wypoczynkowego uzależniony jest od stażu pracy i wynosi odpowiednio 20 i 26 dni. Do urlopu tego wlicza się wyłącznie dni będące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy (art. 1542 § 1 KP).

Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym podwładny uzyskał do niego prawo. Nie zawsze jednak jego wykorzystanie w bieżącym roku kalendarzowym jest możliwe; niejednokrotnie również sam pracownik, planując dłuższą przerwę w pracy, decyduje się przesunąć i połączyć urlop z poprzedniego roku kalendarzowego z okresem wypoczynku, który przysługiwać będzie mu wraz z nowym rokiem.

Kiedy najpóźniej należy udzielić zaległego urlopu?

Jednak przeciąganie niewykorzystanego urlopu nie może ciągnąć się w nieskończoność – w szczególności nie może prowadzić do jego nawarstwiania się przez kolejne następujące po sobie lata. Z jednej strony prowadziłoby to bowiem do pozbawienia pracownika kodeksowego prawa do wypoczynku i regeneracji (które są wszak niezbędne dla efektywnego wykonywania pracy). Z drugiej strony zaś mogłoby prowadzić do sytuacji, w której, z uwagi na kończący się czas trwania umowy o pracę lub jej rozwiązanie, pracodawca zobligowany byłby do wypłacenia pracownikowi niezwykle wysokiego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Obowiązek pracodawcy

Takim sytuacjom zapobiegać ma ustawowy nakaz udzielenia pracownikowi dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowe za rok poprzedni w kolejnym roku kalendarzowym – nie później jednak niż do 30 września tego następującego roku. Zgodnie z art. 168 KP obowiązek ten ciąży na pracodawcy niezależnie od woli stron stosunku pracy. W szczególności nie może wyłączyć go pisemne oświadczenie pracownika, że zrzeka się on niewykorzystanych dni wolnych. Takie oświadczenie, jako sprzeczne z kodeksową zasadą niezbywalności prawa do urlopu określoną w art. 152 § 2 KP, będzie z mocy samego prawa nieważne, a co za tym idzie i nieskuteczne. Brak jest również możliwości zawarcia pomiędzy pracodawcą a pracownikiem porozumienia – w jakiejkolwiek formie – na mocy którego pracownik w miejsce niewykorzystanego urlopu otrzymałby dodatkowe wynagrodzenie, czy to w postaci pieniężnego ekwiwalentu, czy też innego świadczenia. W tym bowiem zakresie przepisy nie zrównują okoliczności niewykorzystania urlopu z pracą w godzinach nadliczbowych, która może zostać zrekompensowana czasem wolnym lub też dodatkowym wynagrodzeniem – w zależności od wniosku i decyzji pracownika i pracodawcy.

Obowiązek pracownika

Oznacza to, że w sytuacji nie wykorzystania zaległego urlopu wypoczynkowego na skutek porozumienia pracodawcy i pracownika, ten pierwszy ma prawo do arbitralnego narzucenia podwładnemu udania się na wypoczynek w wyznaczonym przez szefa wymiarze i terminie – brak podporządkowania się w tym zakresie przez pracownika uznany może zostać jako naruszenie zasady pracowniczego podporządkowania, tj. wykonania zgodnego z prawem polecenia pracodawcy. To zaś rodzić może odpowiedzialność porządkową pracownika, w szczególności w postaci upomnienia lub nagany.

Jak udzielić zaległego urlopu?

W praktyce opóźnieniu biegu przedawnienia uprawnienia urlopowego służy zasada udzielania urlopów wypoczynkowych zaczynając od urlopu najbardziej zaległego. Oznacza to, iż pracownik nie może zdecydować, iż w pierwszej kolejności wykorzysta on urlop przysługujący mu w roku 2018, pomimo tego, iż posiada jeszcze dni niewykorzystanego w 2017 roku czasu wolnego.

Należy podkreślić, iż uchybienie obowiązkowi udzielenia zaległego urlopu wypoczynkowe stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone karą grzywny do 30.000 zł. Możliwość jej nałożenia posiadają inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy, zarówno w toku potencjalnej kontroli, jak i na skutek zawiadomienia o takim procederze przez pracownika lub osobę trzecią.

Co istotne, niewykorzystanie przez pracownika zaległego urlopu do końca września kolejnego roku nie skutkuje utratą przez niego przysługujących mu uprawnień w tym zakresie. Do urlopu wypoczynkowego stosuje się bowiem 3-letni termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy. Oznacza to, iż w przypadku nieudzielenia pracownikowi zaległego urlopu, pracodawca naraża się nie tylko na opisaną wyżej odpowiedzialność wykroczeniową, ale spotkać może się również z potencjalnym roszczeniem odszkodowawczym pracownika, który może skutecznie wystąpić z żądaniem wypłaty stosownej kwoty w ciągu 3 lat od momentu wymagalności zaległego urlopu, która to data, zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowym następuje właśnie z dniem 30 września.

Kategoria: Prawo pracy

Szukaj
w Strefie Wiedzy

IP Blog Spółki z Górnej Półki Procesowy.pl

 

W celu poprawienia jakości świadczonych usług na naszej stronie wykorzystujemy pliki cookies. To całkowicie bezpieczne dla Ciebie i Twoich danych. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, prosimy, zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Zamknij