Przewiń niżej

Warunki FIDIC w kontraktach budowlanych

Magdalena Hajduk

Warunki Kontraktowe FIDIC stanowią zbiór uniwersalnych postanowień umownych mających zastosowanie w umowach o roboty budowlane oraz umowach o prace projektowe, opracowywanych przez Międzynarodową Federację Inżynierów Konsultantów (Fédération Internationale des Ingénieurs-Conseils). Ich głównym założeniem jest zapewnienie ochrony interesów wszystkich uczestników procesu budowlanego, z uwzględnieniem najczęściej występujących w praktyce inwestycji budowlanych problemów.

Warunki Kontraktowe FIDIC składają się z kilku części. Możemy wśród nich wyróżnić Warunki Kontraktowe FIDIC dla Budowy – dla robót inżynieryjno-budowlanych projektowanych przez zamawiającego (tzw. czerwona książka) oraz Warunki Kontraktowe dla Urządzeń oraz Projektowania i Budowy (tzw. żółta książka).

Ostatnie opracowanie Warunków FIDIC pochodzi z roku 2017, poprzednie natomiast zostały wydane w roku 1999, stąd ich kolejna wersja była z niecierpliwością wyczekiwana przez uczestników inwestycji budowlanych. Warunki są kształtowane na gruncie prawa anglosaskiego (common law), korzystając z jego rozwiązań. Niemniej ich zastosowanie wybiega daleko poza granice krajów anglosaskich. Często są one trzonem inwestycji międzynarodowych, nie są obce również praktyce polskich kontraktów budowlanych. Jednakże, znając genezę powstawania Warunków FIDIC, zasadne jest postawienie pytania, na ile odmienność naszego prawa krajowego, czyni Warunki FIDIC oraz zastosowane w nich rozwiązania niezdatnymi do wprowadzenia w ramy polskich kontraktów budowlanych.

W tym miejscu warto wskazać na podstawowe przepisy obowiązujące w polskim porządku prawnym, które ograniczać mogą zastosowanie Warunków FIDIC. Przykładowo art. 58 ustawy kodeks cywilny (dalej jako k.c.) przewiduje, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Natomiast zgodnie z art. 473 § 2 k.c., nieważne jest zastrzeżenie, że dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą może wyrządzić wierzycielowi umyślnie. Inny przepis, art. 119 k.c., wprowadza z kolei regułę, zgodnie z którą ustawowe terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.

O Warunkach FIDIC nie wspomina żadna polska ustawa. Z oczywistych względów Warunki FIDIC nie stanowią również części polskiego porządku prawnego. Uznaje się jednak, że ich zastosowanie można oprzeć na zasadzie swobody umów, wyrażonej w art. 3531 k.c. Jednakże sporą trudność w trakcie sporządzania kontraktu wzorowanego na Warunkach FIDIC może sprawiać konieczność dokonywania tłumaczenia poszczególnych zwrotów z języka angielskiego, w którym to języku sporządzane są Warunki. Nietrudno bowiem nieprecyzyjnym tłumaczeniem wypaczyć sens poszczególnych postanowień wzorców FIDIC.

W orzecznictwie sądów sporo miejsca poświęcono między innymi interpretacji klauzuli 20.1 FIDIC, zgodnie z którą wykonawca powinien notyfikować inżynierowi kontraktu żądania dotyczące przedłużenia czasu na ukończenie robót (w rozumieniu subklauzuli 1.1.3.3 FIDIC), jak również żądania dodatkowej płatności wynikającej z postanowień umowy lub pozostających z nią w związku w terminie wskazanym w ww. subklauzuli. Zgodnie z przywołaną klauzulą 20.1., jeżeli Wykonawca nie da powiadomienia o roszczeniu w ciągu 28 dni, to czas na wykonanie nie będzie przedłużony, Wykonawca nie będzie uprawniony do dodatkowej płatności, a Zamawiający będzie zwolniony z całej odpowiedzialności w związku z takim roszczeniem.

W ocenie Sądu Okręgowego w Warszawie (por. wyrok SO w Warszawie z dnia 11 czerwca 2012 r., sygn. akt XXV C 567/11) klauzulę 20.1 ust. 2 FIDIC rozumieć należy, jako łączną regulację wprowadzającą umowny termin prekluzyjny, powodujący wygaśnięcie roszczenia i zarazem bezwarunkowe kontraktowe wyłączenie odpowiedzialności Zamawiającego, obejmujące swym zakresem także ograniczenie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną z winy umyślnej. Zdaniem Sądu, na gruncie prawa polskiego żadna z tych umownych konstrukcji rozpatrywanych również odrębnie nie jest dopuszczalna, a w konsekwencji takie umowne postanowienie jest nieważne.

Reasumując, Warunki FIDIC powinny być każdorazowo dostosowane do wymogów wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego w państwach, w których mają znaleźć zastosowanie. Dostosowanie Warunków FIDIC polegać może na wprowadzeniu do ich treści odpowiednich modyfikacji, które polegać mogą na wykreśleniu odpowiednich klauzul FIDIC w całości lub części, ich zmianie albo uzupełnieniu o dodatkowe postanowienia. Niemniej upowszechnienie rozwiązań wykorzystanych w Warunkach FIDIC, ich międzynarodowy charakter oraz swoiste domniemanie bezpieczeństwa zastosowanych postanowień sprawiają, że kontrahenci umów budowlanych niezwykle chętnie po nie sięgają, niezależnie od kraju, z jakiego pochodzą.

Kategoria: Prawo budowlane

Szukaj
w Strefie Wiedzy

IP Blog Spółki z Górnej Półki Procesowy.pl

 

W celu poprawienia jakości świadczonych usług na naszej stronie wykorzystujemy pliki cookies. To całkowicie bezpieczne dla Ciebie i Twoich danych. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, prosimy, zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Zamknij