Przewiń niżej

Czy układ może zostać zawarty tylko w ramach postępowań restrukturyzacyjnych? Kilka uwag o układzie w upadłości.

Mateusz Latosiński

Zdawać by się mogło, iż wraz z początkiem obowiązywania nowego prawa restrukturyzacyjnego (ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, która to weszła w życie z początkiem 2016 r.) zostało dokonane definitywnie rozdzielenie postępowań związanych z niewypłacalnością dłużnika na postępowania układowe oraz postępowania likwidacyjne.

            Warto przypomnieć w tym miejscu, iż celem postępowań układowych jest zawarcie z wierzycielami układu w przedmiocie warunków spłaty zobowiązań i ewentualne przeprowadzenie działań mających na celu optymalizację finansową przedsiębiorstwa dłużnika. Z kolei celem drugiego rodzaju procedury jest likwidacja majątku upadłego i zaspokojenie wierzycieli z sumy uzyskanej z tejże likwidacji (w zasadzie bez perspektywy na przetrwanie przedsiębiorstwa dłużnika).

Jednakże wniosek dotyczący całkowitego rozdziału rzeczonych postępowań okazuje się  pochopny, gdyż prawodawca wprost dopuścił możliwość zawarcia układu dłużnika ze swoimi wierzycielami w ramach postępowania upadłościowego toczącego się w oparciu o regulację ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. –Prawo upadłościowe. Tym samym regulacje prawa restrukturyzacyjnego dotyczące układu jako takiego mogą do niego przeniknąć na skutek aktywności uczestników postępowania upadłościowego. W konsekwencji mogą one stanowić podstawę do jego zakończenia wobec zawarcia przez dłużnika układu ze swoimi wierzycielami, który to układ stworzy nowe warunki spłaty zobowiązań dłużnika, a w konsekwencji może uczynić likwidację przedsiębiorstwa zbędną.

                Niejednokrotnie w toku rozwoju postępowania upadłościowego, w szczególności po dokonaniu analizy składników majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa dłużnika, może okazać się, iż lepszą drogą do zaspokojenia wierzycieli jest właśnie zawarcie układu, a nie likwidacja składników masy upadłości prowadzona niekiedy w sposób uniemożliwiający osiągnięcie maksymalnego możliwego do uzyskania wpływu pieniężnego, który to może zostać wypracowany z danego składnika majątkowego. Niekiedy także dopiero w toku postępowania upadłościowego rysują się okoliczności (jak chociażby sytuacja na rynku), która przemawia za zawarciem układu i zaspokojeniem wierzycieli  - chociażby w ramach zysku z przedsiębiorstwa upadłego.

                W toku postepowania upadłościowego propozycje, co do treści potencjalnego układu mogą zostać złożone przez upadłego, syndyka jak i wierzycieli, przy czym brak jest jakiegokolwiek ograniczenia czasowego limitującego możliwość składania propozycji w toku postępowania – jednakże z praktycznych względów należy zwrócić uwagę, iż z reguły będzie to następować przed końcową fazą likwidacji masy upadłości jak i po ustaleniu kręgu wierzycieli uczestniczących w postępowaniu (sporządzenie i następnie zatwierdzenie listy wierzytelności).

                Niezwykle istotnym w odniesieniu do omawianej instytucji prawa upadłościowego jest fakt, iżiż wraz ze zgłoszeniem propozycji układowych podmioty uprawnione do ich złożenia mogą wyjść z inicjatywą całkowitego lub częściowego wstrzymania likwidacji masy upadłości do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie zawarcia układu. Jednakże w nie każdym przypadku wstrzymanie likwidacji jest dopuszczalne. Przede wszystkim nie będzie to możliwe w sytuacji, gdy propozycje układowe nie przewidują zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem niezwłocznie po zatwierdzeniu układu i w konsekwencji zakończeniu postępowania.Istotnie, układem nie są objęte m.in. wierzytelności  alimentacyjne, wierzytelności z tytułu rent, wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (częściowo), wierzytelności ze stosunku pracy oraz, co do zasady, wierzytelności zabezpieczone na mieniu dłużnika ograniczonym prawem rzeczowym (np. hipoteką lub zastawem)- chyba, że wierzyciel wyraził zgodę na objęcie jej układem.

Co więcej, niedopuszczalne jest wstrzymanie likwidacji w zakresie przedmiotu obciążonego hipoteką lub zastawem, jeżeli sprzeciwi się temu wierzyciel, którego wierzytelność jest w ten sposób zabezpieczona (jest to niewątpliwie regulacja zachowująca istotę zabezpieczenia rzeczowego wierzytelności, która przejawia się w pewnym ,,uprzywilejowaniu’’ wierzyciela rzeczowego). 

Wstrzymanie likwidacji masy upadłości ma zarazem na celu w perspektywie umożliwienie wykonania układu (poprzez pozostawienie przy upadłym składników jego przedsiębiorstwa). Wstrzymanie  następuje wyłącznie w zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonania układu, a przesłanki, które umożliwiają sędziemu – komisarzowi dokonanie oceny w zakresie zasadności wniosku o wstrzymanie są w zasadzie zbieżne z przesłankami udzielenia przez sąd zabezpieczenia roszczenia w ramach postępowania cywilnego. Oznacza to, iż można wstrzymać likwidację w przypadku uprawdopodobnienia szans zawarcia układu oraz skutków jego zawarcia w kontekście celów postępowania upadłościowego (zaspokojenie wierzycieli) i przy wykazaniu, że likwidacja utrudni lub uniemożliwi zawarcie i wykonanie układu. [1]

Jak zostało wskazane powyżej wstrzymanie likwidacji masy upadłości jest uprawnieniem sędziego – komisarza, a nie jego obowiązkiem. Możliwość wstrzymania likwidacji masy upadłości istnieje w przypadku, gdy zostało uprawdopodobnione, iż układ zostanie przyjęty i wykonany. Podkreślić należy, iż w tym przypadku sędzia ma możliwość, a nie zaś obowiązek wstrzymania likwidacji masy upadłości. Uprawdopodobnienie może nastąpić w zasadzie w dowolny sposób, w szczególności w drodze złożenia pisemnego oświadczenia przez wierzycieli.

Wyjątek stanowi jednak sytuacja, kiedy wniosek w przedmiocie wstrzymania likwidacji masy upadłości jest popierany przez co najmniej 50 % wierzycieli  uprawnionych do głosowania nad układem (a nawet pojedynczego większościowego wierzyciela). W tym bowiem przypadku sędzia – komisarz ma obowiązek wstrzymania likwidacji masy upadłości, a w omawianej sytuacji nie będzie nawet konieczne uprawdopodobnienie, że układ zostanie przyjęty i wykonany.

Nie powinna także umknąć uwadze okoliczność wskazana powyżej, iż wniosek o wstrzymanie likwidacji nie zostanie uwzględniony, nawet w przypadku gdy będzie go popierać większość wierzycieli uprawnionych do głosowania nad układem, w sytuacji, gdy propozycje układowe nie będą przewidywały zaspokojenia należności nieobjętych układem (wskazanych powyżej) niezwłocznie po zatwierdzeniu układu i zakończeniu postępowania. Regulacja ta daje wyraz dążeniu do uniknięcia sytuacji, w której na skutek zawarcia układu z częścią wierzycieli miałoby dojść do pokrzywdzenia wierzycieli nieuczestniczących w układzie.

                 Zgromadzenie wierzycieli, celem głosowania nad układem zwołuje się, co do zasady po zatwierdzeniu listy wierzytelności. Szczegółowe reguły dotyczące zwoływania zgromadzenia jak i jego przebiegu oraz wartości, co do większości głosów, których uzyskanie w toku głosowania jest wymagane do przyjęcia układu, nie zostały jednak uregulowane w prawie upadłościowym. W drodze odesłania ustawowego w sposób odpowiedni stosuje się przepisy prawa restrukturyzacyjnego, a w szczególności dział VI ustawy dotyczący układu jako takiego (treść układu, zakres objęcia wierzytelności układem, podział wierzycieli na grupy). ,,Odpowiednie’’ stosowanie przepisów może w tym zakresie niejednokrotnie nastręczać trudności. Zakres odpowiedniego stosowania należy każdorazowo odnieść do rodzaju regulacji, której dotyczą przepisy stosowane w drodze odesłania oraz stosować przez pryzmat tego, iż mimo odrębnego od ,,klasycznej’ upadłości likwidacyjnej toku, postępowanie, w którym dochodzi do zawarcia układu nadal jest postępowaniem upadłościowym. Tym samym zachowany zostaje jego nadrzędny cel, jakim jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu, czyli odrębnie niż w odniesieniu do postępowań restrukturyzacyjnych, których celem nadrzędnym jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika poprzez dokonanie restrukturyzacji zobowiązań oraz przedsiębiorstwa.[2]

                Po prawomocnym zatwierdzeniu układu następuje wydanie przez sąd postanowienia o ukończeniu postępowania. Do najistotniejszych skutków wydania postanowienia w tym przedmiocie należy odzyskanie przez upadłego prawa do zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania nim jak i okoliczność, iż z rejestrów jak i ksiąg wieczystych wykreślone zostają informacje o toczącym się postępowaniu upadłościowym. Warto także na marginesie wskazać, iż w odniesieniu do możliwości uchylenia zawartego układu jak i jego zmiany, zasadnym jest odpowiednie stosowanie przepisów prawa restrukturyzacyjnego, gdyż prawo upadłościowe nie przewiduje szczególnych regulacji w tym zakresie.

                Podsumowując powyższe uwagi, warto wskazać, iż możliwość zawarcia układu w ramach postępowania upadłościowego może być poczytana jako konieczne uelastycznienie regulacji ustawy. W przekonaniu autora pozwala ono dopasować do aktualnych uwarunkowań zewnętrznych najbardziej optymalną drogę do jak najpełniejszego zaspokojenia wierzycieli, a jednocześnie może zwiększać szanse na utrzymanie funkcjonowania przedsiębiorstwa upadłego po zakończeniu postępowania i oczekiwanej spłacie zobowiązań wobec wierzycieli. Zarazem, wobec bardzo obszernego odesłania do stosowania przepisów prawa restrukturyzacyjnego w praktyce niejednokrotnie problematyczne może okazać się funkcjonowanie uczestników postępowania w ramach układu w upadłości. 

 


 

[1]  Por. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz. Art. 266b.; red. P. Zimmerman; wyd. 2016 C.H. Beck; s. 578.

[2] Por. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz. Art. 266e.; red. P. Zimmerman; wyd. 2016 C.H. Beck; s. 585.

Kategoria: Prawo restrukturyzacyjne

Szukaj
w Strefie Wiedzy

IP Blog Spółki z Górnej Półki Procesowy.pl

 

W celu poprawienia jakości świadczonych usług na naszej stronie wykorzystujemy pliki cookies. To całkowicie bezpieczne dla Ciebie i Twoich danych. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, prosimy, zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Zamknij