Prawo zamówień publicznych

Planowane zmiany w prawie zamówień publicznych

Obszar prawa: prawo zamówień publicznych

Kogo dotyczy? Zamawiających, wykonawców

Czego dotyczy?

W lutym 2025 roku na stronie Sejmu RP opublikowano poselski projekt zmiany ustawy – Prawo zamówień publicznych. Stanowi on reakcję na najnowsze orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Proponowane zmiany mają na celu m.in. wzmocnienie pozycji krajowych wykonawców na rynku zamówień publicznych.

W związku z wyrokiem TSUE z 22 października 2024 r. (C-652/22), który ogranicza zasadę równego traktowania wykonawców do firm z UE i państw, które zawarły z nią umowy o dostępie do rynku zamówień publicznych, projektodawcy proponują umożliwienie zamawiającym różnicowanie warunków udziału w postępowaniach dla wykonawców z UE oraz krajów z umowami o  dostępie do rynku zamówień publicznych. Celem jest ochrona „unijnych” wykonawców przed wyższymi kosztami realizacji zamówień wynikającymi z rygorystycznych wymagań środowiskowych i społecznych.

Projekt zakłada również urealnienie mechanizmów waloryzacji wynagrodzenia wykonawców i  wprowadzenie niedozwolonych postanowień umownych w umowach z zamawiającymi. Zmiany obejmują m.in. wprowadzenie minimalnego progu waloryzacyjnego oraz zmiany w maksymalnej wysokości waloryzacji, by lepiej dostosować wynagrodzenia do warunków rynkowych. Obecne mechanizmy nie odzwierciedlają rzeczywistych zmian kosztów realizacji zamówień, co często skutkuje utratą płynności finansowej wykonawców. Proponowane zmiany mają na celu dostosowywanie wynagrodzenia do zmieniających się warunków rynkowych, co według projektodawców ma zachęcić wykonawców do obniżania cen ich ofert.

Ponadto, projekt nowelizacji przewiduje dodanie nowych podstaw wykluczenia związanych z  przestępstwami naruszającymi przepisy ustawy o związkach zawodowych. Projektodawcy argumentują, że dotychczasowa implementacja dyrektywy 2014/24/UE w kwestii prawa pracy jest niewystarczająca, co uzasadnia wprowadzenie dodatkowych środków ochronnych.

Proponowane zmiany obejmują również wprowadzenie mechanizmów zapobiegających nieuzasadnionemu wykorzystywaniu gwarancji przez zamawiających. Ich celem jest zachowanie równowagi między interesami zamawiających a wykonawców i zwiększenie zaufania w relacjach kontraktowych. Obecnie zdarzają się przypadki nadużywania gwarancji przez zamawiających, co obciąża wykonawców. Nowe przepisy mają zapewnić, że gwarancje będą wykorzystywane zgodnie z ich celem – jako zabezpieczenie wykonania umowy, a nie sposób wywierania nacisku na wykonawców.